FAQ

Wat is gender mainstreaming of de geïntegreerde aanpak van de genderdimensie?

Wat is het doel van gender mainstreaming?

Gender mainstreamingis een strategie die de gelijkheid van vrouwen en mannen wil bevorderen en concreet in de praktijk brengen en de ongelijkheden tussen mannen en vrouwen wil voorkomen en wegwerken.

Wat houdt de doelstelling van gelijkheid tussen mannen en vrouwen in?

Volgens de Raad van Europa betekent gelijkheid tussen mannen en vrouwen: "de gelijke zichtbaarheid, autonomie, verantwoordelijkheid en deelname van mannen en vrouwen in/aan alle kringen van het openbaar en privéleven. Het concept van gelijkheid tussen mannen en vrouwen (…) is eenvoudigweg het tegenovergestelde van het concept van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, dit wil zeggen de verschillen in de levensomstandigheden van mannen en vrouwen."

Nog volgens de Raad van Europa hebben de belangrijkste doelstellingen op het vlak van gelijkheid tussen mannen en vrouwen betrekking op de erkenning van en het respect voor de rechten van vrouwen, op de bevordering van de democratische representativiteit, op de economische onafhankelijkheid, op de overeenstemming tussen privé- en beroepsleven, op de toegang tot verantwoordelijkheden en op de sociale ongelijkheden die er bestaan tussen mannen en vrouwen.

Deze aandachtspunten kunnen als volgt vertaald worden om na te gaan vanaf welk punt een verschil tussen de respectieve situatie van vrouwen en mannen problematisch is met het oog op de gelijkheid tussen mannen en vrouwen: we spreken van een ongelijkheid tussen mannen en vrouwen als de toegang van vrouwen of mannen tot de sociaal gewaardeerde middelen (geld, werk, verantwoordelijkheden, gezondheid/welzijn, veiligheid, kennis, mobiliteit, …) of hun uitoefening van de fundamentele rechten (burgerrechten, sociale en politieke rechten) sterk verschilt afhankelijk van het geslacht.

Wat is het verschil tussen gender mainstreaming, een specifiek gelijkekansenbeleid en positieve actie?

Gender mainstreaming wil vermijden dat het overheidsbeleid ongelijkheden tussen mannen en vrouwen doet ontstaan of in de hand werkt.Dit is een continu en transversaal proces waarbij elke politieke maatregel wordt bekeken vanuit genderperspectief, ex ante en ex post.

Een gelijkekansenbeleid wil de vastgestelde ongelijkheden doen verdwijnen door middel van specifieke maatregelen (onder meer door positieve actie) in specifieke politieke domeinen.

Een positieve actie is een specifieke maatregel om de gendergebonden nadelen te voorkomen of compenseren om zo in de praktijk te komen tot een volledige gelijkheid.

Idealiter vullen de strategie van gender mainstreaming en het gelijkekansenbeleid elkaar aan, waarbij er een gelijkekansenbeleid wordt gedefinieerd, toegepast en geëvalueerd in het kader van de gender mainstreaming.

Welke elementen zijn essentieel voor de toepassing van gender mainstreaming?

Voor de toepassing van gender mainstreaming is eerst en vooral een sterke politieke impuls nodig die duidelijk de te verwezenlijken doelstellingen op het vlak van gelijkheid tussen mannen en vrouwen kan vastleggen.

Dit vraagt ook om het engagement van de administratieve verantwoordelijken op het hoogste niveau ten opzichte van gender mainstreaming als strategie en ten opzichte van de benodigde menselijke en financiële middelen.

De toepassing van gender mainstreaming vraagt ook om instrumenten (naar geslacht opgesplitste statistieken, genderindicatoren, handleidingen,…) en coördinatiestructuren tussen en binnen departementen. Tot slot is het ook essentieel om de expertise van de administraties te ontwikkelen en een beroep te doen op externe expertise met het oog op de concrete toepassing van de aanpak.

Wat zijn de voordelen van gender mainstreaming?

Gender mainstreaming draagt bij tot de verbetering van de kwaliteit van het beleid dat gevoerd wordt door en binnen een organisatie.

Enerzijds vereist dit een grondige kennis van de situaties en doelgroepen die een positieve impact heeft op de kwaliteit van het gevoerde beleid. Anderzijds, omdat gender mainstreaming een proces is dat moet worden toegepast door alle onderdelen van een organisatie, draagt dit bij tot de betere werking.

Resultaat: een efficiëntere en coherente toepassing van het goedgekeurde beleid.

Waarom moet gender mainstreaming toegepast worden op Belgisch federaal niveau?

Op 12 januari 2007 heeft België een heel ambitieuze wet goedgekeurd om de genderdimensie te integreren in de Belgische federale administraties. Gender mainstreaming is dus niet langer een vrijblijvend engagement, maar een wettelijke verplichting die opgelegd wordt aan de federale beleidsstructuren.

Wat is de "interdepartementale coördinatiegroep" voorzien door de wet van 12 januari 2007?

Een "interdepartementale coördinatiegroep" samengesteld uit leden van de beleidscellen en leden van de federale administraties is belast met de toepassing van de wet. De groep heeft een coördinerende functie en wisselt goede praktijken uit en speelt daarnaast een centrale rol bij het opstellen van de "tussentijdse" verslagen en de verslagen "op het einde van de legislatuur", voorzien door de wet.

Wat wordt er bedoeld met "naar geslacht opgesplitste statistieken" en "genderindicatoren"?

Naar geslacht opgesplitste statistieken zijn statistieken die apart gegevens weergeven over vrouwen en mannen.

Een genderindicator is een cijfer om een of meerdere verschillen tussen de respectieve situatie van mannen en vrouwen te kunnen meten.

Wat is de "gendertest"?

De "gendertest" voorzien door de wet van 12 januari 2007 is een evaluatieverslag van de impact die elk wetgevend of reglementair project heeft op de respectieve situatie van vrouwen en mannen (evaluatie ex ante). Deze test is dus bedoeld om de impact van de wetgevende of reglementaire projecten te evalueren op de respectieve situatie van vrouwen en mannen en om de verantwoordelijken en dossierbeheerders op federaal niveau een "genderreflex" aan te leren, dit wil zeggen systematisch rekening houden met de genderdimensie.

Wat is gender budgeting?

Gender budgeting is de analyse vanuit genderperspectief van alle vormen van overheidsuitgaven en -inkomsten en geeft een overzicht van de directe en indirecte gevolgen op de respectieve situatie van vrouwen en mannen.

Wat is de "gendernota"?

De wet van 12 januari 2007 legt de verplichting op om een gendernota op te stellen voor elk ontwerp van algemene uitgavenbegroting. Concreet bestaat de nota uit de vermelding van de kredieten bestemd voor specifieke acties die erop gericht zijn de gelijkheid tussen vrouwen en mannen te bevorderen. Deze verplichting geldt voor alle departementen, overheidsdiensten met afzonderlijk beheer, overheidsbedrijven en instellingen van openbaar nut.