Eergerelateerd geweld
De voorbije jaren hebben een aantal tragische voorvallen de aandacht gevestigd op de problematiek van eergerelateerd geweld in België. Deze problematiek dekt een aantal gevallen van geweld ten overstaan van hoofdzakelijk vrouwen door familieleden wanneer die van oordeel zijn dat de vrouw de eer van de familie heeft bezoedeld en daarvoor dient te worden gestraft. Het zogezegd immorele gedrag waarover het hier gaat, kan ontrouw, het weigeren van een huwelijk, een aanvraag tot scheiding, verkrachting of ieder ander gedrag zijn dat als onterend wordt beschouwd voor de familie en de gemeenschap.
Eergerelateerd geweld wordt erg ruim omschreven, omdat moord de meest extreme vorm van eerherstel kan zijn. Uit een aantal in Nederland gevoerde onderzoeken is gebleken dat de termen "eerwraak" of "eremoord" te beperkend zijn omdat hiermee onvoldoende aandacht wordt besteed aan andere, "lichtere" vormen van geweld (mishandeling, verminking, enz.). Nochtans mag worden aangenomen dat net die lichtere vormen aan de basis kunnen liggen van ernstigere vormen van geweld, dat in het meest extreme geval kan gaan tot moord.
In België is er tot op vandaag echter nog geen gemeenschappelijke definitie voor het concept van eergerelateerd geweld. In afwachting daarvan wordt momenteel nog verwezen naar onderzoeken in Nederland die tot de volgende werkdefinitie zijn gekomen: "Eergerelateerd geweld is elke vorm van geestelijk of lichamelijk geweld gepleegd vanuit een collectieve mentaliteit in een reactie op een (dreiging van) schending van de eer van een man of vrouw en daarmee van zijn of haar familie waarvan de buitenwereld op de hoogte is of dreigt te raken."
De dienst voor het Strafrechtelijk Beleid (EGG) stelt volgende werkdefinitie voor: "Eergerelateerd geweld is elke vorm van lichamelijk, seksueel, geestelijk of economisch geweld, gepleegd vanuit een collectieve mentaliteit in een reactie op een (dreiging van) schending van de eer van een familie en/of gemeenschap, waarvan de buitenwereld op de hoogte is of dreigt te raken."
Eergerelateerd geweld wordt in België beschouwd als een flagrante schending van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, als geweld dat hoofdzakelijk wordt gepleegd ten overstaan van vrouwen en dat is gebaseerd op foute tradities waarin een patriarchale familiestructuur overheerst.
Hoewel het nagenoeg onmogelijk is om het aantal gevallen van eergerelateerd geweld in België correct te ramen, mag worden aangenomen dat dit geweld zich voordoet in tal van culturen, gemeenschappen, religies en bevolkingsgroepen en in veel landen wijdverspreid is. Dit houdt bijgevolg in dat de strijd moet worden aangegaan met het culturele relativisme. Tegelijk mag er echter niet worden gestigmatiseerd door een bepaalde groep/religie/gemeenschap in het vizier te nemen, maar moet de praktijk zelf worden aangepakt.
In 2008 heeft de Senaat, op initiatief van het Adviescomité voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen, verschillende hoorzittingen gehouden over eergerelateerd geweld. Dat heeft geleid tot een rapport
waarin wordt gesteld dat de kennis over het fenomeen moet worden uitgebreid en dat een globale strategie ter zake moet worden ontwikkeld.
Dat is de reden waarom de regeringen van de verschillende overheden in het NAP 2010-2014 ook deze vorm van geweld in hun actiedomein hebben opgenomen. Om een bepaalde problematiek aan te pakken, moet deze echter voldoende gekend zijn. België beschikt evenwel over weinig gegevens met betrekking tot eergerelateerd geweld. De eerste fase van een toekomstige strategie ter bestrijding van deze problematiek veronderstelt dan ook dat de omvang ervan en de vragen die erop betrekking hebben, in kaart worden gebracht. Daartoe werd wetenschappelijk onderzoek gedaan dat een preciezer beeld moet geven van de omvang van de problematiek in België.