Statistieken en genderindicatoren

Artikel 4 van de wet van 12 januari 2007 voorziet dat alle federale instellingen: "erop toezien dat alle statistieken die zij produceren, verzamelen en bestellen in hun actiedomein naar geslacht opgesplitst worden en dat er genderindicatoren  worden opgesteld wanneer dit relevant is". Artikel 3 van de wet voorziet bovendien dat elke minister: "de relevante genderindicatoren goedkeurt die het mogelijk maken om het proces van de integratie van de genderdimensie en de realisatie van de strategische doelstellingen te meten".

In complexe samenlevingen ondervindt de overheid vaak moeilijkheden om de problemen af te bakenen waarmee zij geconfronteerd wordt, om de meest gepaste oplossingen te vinden voor deze problemen en om de reële impact van de ingevoerde beleidslijnen te evalueren. In dit kader gaan de statistische gegevens een steeds belangrijkere rol spelen in het politieke besluitvormingsproces.

Statistieken opgesplitst naar geslacht

De statistische gegevens opgesteld door de administraties zijn vaak overvloedige cijfergegevens die onbruikbaar worden voor degenen die betrokken zijn bij de opstelling, toepassing en evaluatie van het overheidsbeleid.

Om een duidelijk beeld te schetsen van de situatie van vrouwen en mannen in een specifiek politiek domein, moeten de statistische gegevens eerst opgesplitst worden naar geslacht, dit wil zeggen de gegevens over mannen en vrouwen simpelweg scheiden.Beschikken over naar geslacht opgesplitste statistieken is een eerste onmisbare stap om eventuele verschillen te kunnen opsporen tussen de situatie van vrouwen en mannen.

Van statistieken opgesplitst naar geslacht tot 'genderstatistieken'

De opsplitsing van de statistieken naar geslacht is noodzakelijk, maar onvoldoende om een idee te krijgen van de respectieve situatie van vrouwen en mannen in een specifiek domein. Genderstatistieken zijn gegevens opgesplitst naar geslacht die onderworpen zijn aan een analyse om de verschillen die er bestaan tussen mannen en vrouwen in een specifiek domein onder de aandacht te brengen.

Van statistieken naar genderindicatoren

Door de overvloed aan statistische gegevens zijn die vaak moeilijk te gebruiken. Indicatoren hebben een aantal voordelen ten opzichte van de statistische gegevens Het eerste voordeel van indicatoren is dat statistische gegevens hiermee herleid kunnen worden tot een enkel cijfer, een enkel gegeven. Het tweede voordeel van indicatoren is dat die situaties op verschillende tijdstippen of verschillende plaatsen kunnen meten en dus vergelijken. Het derde voordeel van indicatoren is dat die de leesbaarheid en dus de overdraagbaarheid van een situatie vergemakkelijken, omdat indicatoren gemakkelijker te begrijpen zijn dan een reeks cijferstatistieken.

Een genderindicator is een gegeven (gewoonlijk een cijfer) om een maatschappelijke realiteit te meten die gekenmerkt wordt door een of meerdere meetbare verschillen tussen de respectieve situatie van vrouwen en mannen. 

Net als statistieken worden indicatoren gewoonlijk gebruikt om:

• Een situatie te analyseren alvorens een beleid uit te werken;
• Een doelstelling vast te leggen bij het uitwerken van een beleid;
• De impact, de resultaten van de toepassing van een beleid te evalueren.

Procesindicatoren en inhoudelijke indicatoren

De wet van 12 januari 2007 voorziet twee types van indicatoren: indicatoren om het proces van de integratie van de genderdimensie te meten (procesindicatoren) en indicatoren om de realisatie van de vastgelegde doelstellingen te meten (beleidsactoren).

Procesindicatorenhebben over het algemeen betrekking op de concrete maatregelen en acties (aanwerving van personeel, toekenning van begroting, goedkeuring van een Koninklijk Besluit, opstelling van naar geslacht opgesplitste statistische gegevens binnen een departement, aantal uitgevoerde 'gendertests', lancering van een website) die nodig zijn om een beleid toe te passen.

Beleidsindicatorenmoeten de situaties analyseren en de resultaten, de impact van het toegepaste beleid evalueren.

Vrouwen en mannen in België. Genderstatistieken en genderindicatoren

In 2011 heeft het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen een nieuwe editie van de publicatie Vrouwen en mannen in België. Genderstatistieken en genderindicatoren uitgegeven.

Dit document beslaat heel wat domeinen: bevolking, migratie, bezoldigde arbeid, ondernemingsgeest, inkomens, armoede, opleiding, besluitvorming, gezondheid, evenwicht werk-privéleven, geweld en criminaliteit, onderzoek en ontwikkeling, academische wereld, toegang tot internet, … Dit is een eenvoudig, duidelijk en toegankelijk instrument. De vastgestelde verschillen zijn vaak het gevolg van een ongelijke behandeling en stereotiepe opvattingen.

Inventaris en analyse van de naar geslacht uitgesplitste statistieken en de genderindicatoren op Belgisch federaal niveau

In 2012 heeft het Instituut een stand van zaken besteld van de naar geslacht uitgesplitste statistieken en de genderindicatoren die beschikbaar zijn op Belgisch federaal niveau. Dit werk werd uitgevoerd door DULBEA en moet de uitvoering van artikel 4 van de wet van 12 januari 2007 ondersteunen.