Vrouwelijke genitale verminking

Definitie

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieert vrouwelijke genitale verminking als "ingrepen die leiden tot een gedeeltelijke of volledige verwijdering van de externe geslachtsdelen van de vrouw en/of andere verwondingen van de vrouwelijke geslachtsdelen die niet het gevolg zijn van therapeutische ingrepen".

Wetgeving

Op wettelijk vlak beschikt België sinds november 2000 over een wet die vrouwelijke genitale verminking veroordeelt. Deze wet liet artikel 409 invoeren in de strafwet die dit bestraft met gevangenisstraffen van drie tot vijf jaar "voor degene die eenderwelke vorm van verminking van de genitaliën van een persoon van het vrouwelijk geslacht uitvoert, vergemakkelijkt of bevordert, met of zonder haar toestemming". Ook een poging is strafbaar.

Sinds juli 2014 zijn ook personen die aanzetten tot de praktijk of er reclame voor maken strafbaar.

Statistieken

Volgens schattingen van de WHO moeten 100 tot 140 miljoen vrouwen en meisjes wereldwijd leven met de gevolgen van vrouwelijke genitale verminking en dreigen 3 miljoen meisjes ieder jaar het slachtoffer te worden van deze schadelijke praktijken.

Volgens een recente Belgische studie leefden er op 31 december 2012  48 092 vrouwen en meisjes die de (van afkomst of huidige) nationaliteit  hadden van een land waar besnijdenis wordt toegepast. Onder deze meisjes en vrouwen zijn er 13 112  'zeer waarschijnlijk al besneden' en 4084 onder hen 'riskeren besneden te worden'.

Gevolgen

De onmiddellijke gevolgen en de gevolgen op lange termijn zijn groot, zowel op fysiek en seksueel vlak als op psychologisch vlak. Ondanks het feit dat er wordt geschermd met sociologische, medische, religieuze, culturele, psychoseksuele of esthetische redenen, kan niets of niemand dergelijke praktijken rechtvaardigen.

Aanpak

De strijd tegen vrouwelijke genitale verminking maakt sinds 2010 expliciet deel uit van het nationaal actieplan. De focus ligt hierbij op preventie en de globale zorg voor slachtoffers.

Verschillende organisaties uit het middenveld worden financieel ondersteund door alle overheden om preventie-, sensibiliserings- en vormingsacties te voeren voor de betrokken nationaliteiten in België. Zo werd een collectief en participatief proces voor actie-analyse opgericht in de Federatie Wallonië-Brussel:  Gezamenlijke strategie voor de strijd tegen vrouwelijke genitale verminking. Het Vlaams Forum Kindermishandeling richtte een werkgroep op gewijd aan vrouwelijke genitale verminking.

In de praktijk kunnen professionals problemen ondervinden wanneer ze geconfronteerd worden met een geval van vrouwelijke genitale verminking. Daarom werd voor professionals, per activiteitensector, een multidisciplinaire interventiegids uitgewerkt. Er werd ook een brochure geschreven specifiek voor professionals die gebonden zijn aan het beroepsgeheim en die gevallen van vrouwelijke genitale verminking kennen of vrezen.

Verschillende middenveldorganisaties hebben een toolkit ontwikkeld ter preventie van vrouwelijke genitale verminking. Deze preventiekit werd ontwikkeld voor de gezondheidsprofessionals (artsen, verpleegkundigen, vroedvrouwen), maar ook voor maatschappelijk werk(st)ers of juridische beroepen (rechters, actoren van de jeugdbescherming) die vaak machteloos en onvoldoende opgeleid zijn om om te gaan met delicate gevallen van vrouwenbesnijdenis of het risico erop.

Sinds 1 maart 2014 is er ook multidisciplinaire zorg voor besneden vrouwen in twee referentiecentra (UZ Gent en CHU St-Pierre). 

Zie ook